Atölyede teklif hazırlama: talaşlı imalat teklifi nasıl hesaplanır?

Bir atölye teklifinde neler var?

Resme göre parça yapan bir atölyenin teklifi, birkaç maliyet kalemi ile bunun üzerine eklenen kârdan oluşur:

Makine saat ücreti de kendi içinde bir hesaptır. Tezgâhın amortismanı, enerjisi, bakımı, kapladığı alan, takım ve sarf malzemesi toplanır. Çoğu atölyede operatör maliyeti de bu toplama girer. Sonra hepsi yıl içindeki gerçek üretken saate bölünür. Payda olarak gerçek çalışma saati yerine teorik saati alırsanız ücret olduğundan düşük görünür.

Atölyeler bugün teklifi nasıl hazırlıyor?

• Çoğu yerde ustaya sorulur. En deneyimli kişi resme bakar ve "torna 4 dakika, freze 3 dakika" der. Hızlıdır ama o kişi izindeyken teklif bekler, tahmin de kişiden kişiye değişir.
• Bazı atölyeler Excel şablonu kullanır. Süreler ve saat ücretleri elle girilir, fiyatı formül çıkarır. Zamanla şablonun kopyaları çoğalır ve güncel ücretlerin hangisinde olduğu belirsizleşir.
• Bazıları eski teklife bakar. "Geçen yıl buna ne vermiştik?" sorusu verilen fiyatı gösterir, ama işin gerçekte kaç saat sürdüğünü göstermez.
• Takip çoğu zaman e-postada yürür. Teklif gönderilir, sonra kimin arayacağı, hangi revizyonun gittiği ve teklifin neden kaybedildiği bilgisi kaybolur.

Hepsinin ortak bir sorunu var. Teklifteki süre, atölyede gerçekleşen süreyle hiç karşılaştırılmaz. Bu yüzden aynı hata her teklifte tekrar eder.

Daha doğru teklif için adım adım

1. Önce rotayı yazın. Parçanın hangi operasyonlardan, hangi tezgâh grubunda geçeceğini sırayla belirleyin. Benzer bir parçayı daha önce yaptıysanız onun rotasından başlayın.
2. Hazırlık süresini parça başı süreden ayırın. Toplam süreyi adede bölerseniz hazırlık adede yayılır. O zaman büyük partide pahalı, küçük partide ucuz teklif verirsiniz.
3. Süreyi geçmiş işlerden alın. Aynı ya da benzer parçanın gerçekleşen süreleri, en iyi tahminden daha güvenilirdir. Ortalama yerine medyan kullanın. Duraklatması unutulmuş tek bir iş ortalamayı bozar ama medyanı bozmaz.
4. Riski ayrıca düşünün. Geçmiş işler çok dağınıksa, en olası süreyle fiyat vermek yerine işlerin çoğunun yetiştiği bir süreyle fiyat vermek daha güvenlidir. Örneğin işlerin beşte dördünün yetiştiği süreyi alabilirsiniz.
5. Her tezgâh grubu için kendi saat ücretini kullanın. Tek bir "atölye saat ücreti" basit işleri pahalı, karmaşık işleri ucuz gösterir.
6. Malzemeyi ve fasonu parça başına yazın. Kesme payı ile fireyi malzemeye katın. Fason için de tedarikçiden güncel fiyat alın.
7. Birden fazla miktar için fiyat verin. 10, 50 ve 200 adet için ayrı fiyat müşteriye seçenek sunar. Hazırlığın birim fiyata etkisi de böylece açıkça görünür.
8. Termini atölyenin bugünkü yüküne göre verin. Teklif kazanılırsa işin kuyruğun neresine gireceğini bilmeden verdiğiniz termin, sonradan fazla mesai olarak geri döner.
9. Teklifi takip edin ve sonucunu yazın. Her teklifin bir sorumlusu ve takip tarihi olsun. Kaybedilen teklifin nedenini de fiyat ya da termin gibi kaydedin. Kazanma oranınız, fiyatlarınızın piyasaya göre nerede durduğunu gösterir.

Üç miktar için örnek flanş teklifi

Bir flanş iki operasyondan geçiyor. CNC tornada hazırlık 45 dk, parça başı süre 4 dk ve saat ücreti 900 TL. CNC frezede hazırlık 30 dk, parça başı süre 2,5 dk ve saat ücreti 1.200 TL. Malzeme parça başı 60 TL, fasonda yapılan ısıl işlem parça başı 25 TL tutuyor. Maliyetin üzerine %25 kâr ekleniyor.

10 adette tornanın işçiliği (45 + 4 × 10) = 85 dk × 15 TL/dk = 1.275 TL eder. Frezeninki ise (30 + 2,5 × 10) = 55 dk × 20 TL/dk = 1.100 TL'dir. Birim fiyat 10 adetten 200 adede çıkınca 403 TL'den 252 TL'ye iniyor ve bunun nedeni hazırlık. Aynı 75 dakikalık hazırlık bir durumda 10 parçaya, öbüründe 200 parçaya bölünüyor. Hazırlığı ayırmadan tek bir parça başı süreyle hesaplasaydınız bu farkı göremezdiniz.

Sık yapılan hatalar

• Kâr oranı ile marj karıştırılır. Maliyetin üzerine %25 eklemek, fiyatın %20'si kadar kâr demektir. "%25 marj" hedefleyip maliyete %25 ekleyen atölye hedefinin altında kalır.
• Hazırlık unutulur ya da her partiye aynı şekilde yayılır. Küçük partilerde zarar etmenin en yaygın nedeni budur.
• Katalogdaki ya da CAM'deki çevrim süresi kullanılır. Oysa takım değişimi, ölçüm, parça bağlama ve çapak alma o sürenin içinde yoktur.
• Tek bir atölye saat ücreti kullanılır. Bu durumda pahalı tezgâhın işi ucuz, ucuz tezgâhın işi pahalı fiyatlanır.
• Termin kapasiteye bakılmadan verilir. Kazanılan teklif, zaten dolu olan tezgâh grubunun kuyruğuna girer.
• Revizyonlar karışır. Müşteri ikinci revizyonu onaylar, atölye ilkine göre üretir.
• Kaybedilen tekliflerin nedeni yazılmaz. O zaman hangi işlerde pahalı kaldığınızı hiç öğrenemezsiniz.

ModernMES'te teklif nasıl hazırlanır?

ModernMES panelindeki Teklifler ekranında süreler atölyenizin kendi geçmiş işlerinden, saat ücretleri de makinelerinizden gelir. Teklifi kayıtlı bir müşteriye ya da henüz müşteriniz olmayan bir aday firmaya hazırlayabilirsiniz. Her parça bir satırdır. Adımları kayıtlı bir rotadan, parçanın kendi rotasından, geçmiş bir işin adımlarından ya da geçmişten önerilen bir rotadan alabilir, isterseniz elle de girebilirsiniz. Henüz sistemde olmayan bir parça için yeni bir parça kodu yazarsınız. Parçanın kendisi, teklif projeye dönüşünce oluşturulur.

Süreler geçmişten nasıl tahmin edilir?

• Her adım için son 36 ayda tamamlanmış ve aynı operasyona ait iş emirlerine bakılır. Önce bu parçanın kendi geçmişi aranır. Yeterli değilse benzer kodlu parçalara, yani aynı aileye bakılır. Sonra aynı kaynak grubundaki işlere, en son da operasyonun tüm işlerine geçilir. Bir kademede en az 3 iş bulunmazsa sıradaki kademeye bakılır.
• Süre parça başına indirilir ve tahmin olarak geçmiş işlerin medyanı alınır. Planın on katından uzun ya da onda birinden kısa süren işler hesaba katılmaz.
• Geçmiş işler belirgin biçimde farklı miktarlarda yapıldıysa hazırlık süresi parça başı süreden ayrılır. Miktarlar birbirine çok yakınsa hazırlık parça başı sürenin içinde kalır ve ekran bunu açıkça belirtir.
• Yeterli geçmiş yoksa rotadaki plan süresi alınır. O da yoksa operasyonun varsayılan süresi kullanılır. Bu süre, kaynak grubunun son 18 aydaki gerçekleşen/plan sapma katsayısıyla düzeltilir.
• Her sürenin yanında bir "Bu sayı nereden geliyor?" penceresi vardır. Orada hangi geçmişin kullanıldığını, medyanı, p80'i ve tahmine giren iş emirlerini görürsünüz.
• Herhangi bir adımın süresini elle yazabilirsiniz. O adım elle girilmiş sayılır ve yeniden tahmin ona dokunmaz. "Tahmine dön" ile adım tekrar geçmişe bağlanır.

Fiyat nasıl oluşur?

• Saat ücreti olarak adımın planlanan makinesinin saatlik maliyeti alınır. Planlanan makine yoksa kaynak grubundaki makinelerin saatlik maliyet ortalaması, o da yoksa operasyonun varsayılan makinesinin maliyeti kullanılır. Ücreti adım bazında elle de girebilirsiniz.
• Malzeme ve fason parça başına, kâr ise maliyet üzerine yüzde olarak girilir. İşçilik, her adımın süresi kendi saat ücretiyle çarpılarak bulunur.
• Bir satıra "10 / 50 / 200" gibi en fazla altı miktar yazabilirsiniz. Her miktar ayrı fiyatlanır ve çıktıda ayrı bir seçenek olarak görünür.
• Temkinli fiyat (p80) işaretlenirse işçilik, medyan yerine geçmiş işlerin beşte dördünün yetiştiği süreyle fiyatlanır. Teklif projeye dönüşünce plan yine medyan süreyle yapılır.
• Teklifi başka bir para biriminde de hazırlayabilirsiniz. Makine saat ücretleri girdiğiniz kurla çevrilir. Malzeme ve fason tutarlarını ise doğrudan teklifin para biriminde girersiniz.

Gönderme, takip ve projeye dönüştürme

• Kapasite etkisi, teklif kazanılsaydı ne olacağını gösterir. Teklifin adımları bugünkü kuyruğun arkasına eklenir ve her kaynak grubunun ne zaman boşalacağı ile en erken teslim tarihi görünür. Bu yalnızca bir önizlemedir. Plan, kuyruk ve raporlar değişmez.
• Teklif, firma logonuz ve vergi bilgilerinizle Türkçe ya da İngilizce yazdırılır.
• Bir teklif taslak, gönderildi, kazanıldı, kaybedildi, iptal edildi ya da süresi doldu durumunda olabilir. Gönderildi olarak işaretlenen teklif bir revizyon olarak saklanır (Rev 1, Rev 2…) ve eski revizyonlar okunabilir kalır. Geçerlilik tarihi geçen gönderilmiş bir teklif kendiliğinden "süresi doldu" olur.
• Her teklifin bir sorumlusu ve takip tarihi olur. Listeyi "Takibi gelenler" ile süzebilirsiniz. Kaybedilen teklifin nedeni de yazılır. Listenin üstünde açık tekliflerin tutarı, bu çeyrekte kazanılan tutar ve kazanma oranı görünür.
• Bir teklifi kopyaladığınızda aynı müşteri, parça, adım ve fiyatlarla yeni bir taslak açılır.
• Kazanılan teklif tek tıkla projeye dönüşür. Aday müşteri ve yeni parçalar kaydedilir. Her satır, sipariş edilen miktarla bir proje parçası olur. Her adım da kaynak grubu, makinesi ve operatörüyle planlanmış bir iş emrine dönüşür. Teklif o ana kadar hiçbir üretim ekranında görünmez.

Tahminler atölyede gerçekleşen sürelerden beslenir, bu yüzden sistemi kullandıkça keskinleşir. Nasıl göründüğüne canlı atölye demosundan bakabilir, paketleri fiyatlar bölümünde karşılaştırabilirsiniz. 14 gün ücretsiz denemek için kredi kartı gerekmez.

Sık sorulan sorular