İş emri takibi: atölyede her işin nerede olduğunu bilmek

İş emri nedir, üretim emrinden farkı ne?

İş emri, atölyeye "bu parçadan bu kadar adet, bu operasyonla, bu tarihe kadar yapılacak" diyen talimattır. ERP kullanan firmalarda üretim emri terimi çoğu zaman ERP tarafında geçer ve bir mamulün tamamını anlatır, örneğin "500 adet flanş üret". Atölyede ise o flanş kesim, torna, freze ve kalite adımlarından geçer. Her adım ayrı bir tezgâhta, ayrı bir kişiyle ve ayrı bir zamanda yapılır.

Bu yüzden iş emri takibi en iyi operasyon düzeyinde işler, yani her rota adımı kendi iş emridir. "Flanş siparişi yüzde kaçta?" sorusunun cevabı adımların kaçının bittiğinden çıkar. Sipariş bazlı çalışan atölyelerde bir sipariş onlarca parça ve yüzlerce adım demektir. Takip edilmesi gereken de bu adımlardır.

Bir iş emri neleri taşımalı?

İlk altı bilgi iş emri açılırken yazılır, son üçü ise iş yapılırken oluşur. Takibin zor kısmı bu ikinci gruptur. O bilgiyi işi yapan kişi iş sırasında girmezse sonradan doğru girmek neredeyse imkânsızdır.

İş emri durumları

Durumlar az ve net olmalıdır. Atölyelerin çoğu için şu altısı yeterlidir:

"Duraklatıldı" durumunu ayrıca tutmak önemlidir. "Devam ediyor" görünen ama aslında bekleyen işler, gecikmelerin en sık saklandığı yerdir. Bir iş duraklatıldığında nedenini de kaydederseniz beklemenin nereden geldiğini görürsünüz. Bunu makine duruş takibi rehberinde anlattık.

Kâğıt, Excel ve iş emri takip programı

Kâğıt ve Excel az iş ve az kişiyle iyi çalışır. Kırılma noktası genellikle aynı anda açık olan iş sayısının ustabaşının aklında tutabileceğini geçtiği andır. O noktadan sonra "bu iş nerede?" sorusu günde onlarca kez sorulur. Tablodan bir sisteme nasıl geçileceğini Excel'den MES'e geçiş rehberinde adım adım anlattık.

İş emri takibi adım adım nasıl kurulur?

1. Kaynak gruplarını tanımlayın, örneğin CNC torna, CNC freze, testere, kaynak ve montaj. İşleri tek tek makineye değil gruba yazarsanız işi o gruptaki boş makineye vermek kolaylaşır.
2. Rotaları yazın. Sık yapılan parçalardan başlayın ve her parçanın operasyon sırasını, grubunu ve tahmini süresini girin. Rotası olmayan parça için iş emri her seferinde elle açılır.
3. Siparişi işe çevirin. Gelen her sipariş için parçaları ve adetleri girip rotayı uygulayın. Her adım bir iş emri olsun.
4. İş kartını parçayla birlikte dolaştırın. Barkodlu ya da QR kodlu kart sayesinde operatör hangi işi başlattığını yazmadan bildirir.
5. Kaydı işi yapan kişi girsin. İşi başlatır, nedenini seçerek duraklatır, sağlam ve fire adedini girerek bitirir. Gün sonunda ofiste doldurulan kayıt takip değil, tarihçedir.
6. Sırayı her gün gözden geçirin. Hangi grupta iş birikiyor, hangi proje sıkışıyor? Kısa bir sabah toplantısı yeterlidir.
7. Gerçek süreleri plana geri besleyin. Birkaç hafta sonra gerçekleşen sürelerin rotalardaki tahminlerden ne kadar saptığına bakın ve rotaları düzeltin.

Neyi ölçmeli?

• Zamanında teslim oranı, termininde biten projelerin oranıdır. Müşterinin gördüğü tek rakam budur.
• Açık ve birikmiş iş, her kaynak grubunda kaç saatlik işin beklediğini gösterir. Bunu günlük kapasiteye bölünce kaç günlük kuyruk olduğu çıkar.
• Plan / gerçekleşen oranı, gerçekleşen sürenin planlanan süreye bölünmesidir. Oran 1'in üzerindeyse planlarınız sürekli iyimser demektir.
• Geçiş süresi, siparişin ilk adımının başlamasından son adımının bitmesine kadar geçen süredir. Bunun içinde işlenme süresi genellikle küçük, bekleme süresi büyüktür.
• Geciken işlerin nedenini de izleyin. Kapasite mi, malzeme mi, önceki adım mı? Nedeni bilinmeyen gecikme tekrar eder.

Plan / gerçekleşen oranı termin hesabını doğrudan değiştirir. Bir tezgâh grubunda geçmiş işler planlanandan ortalama %24 uzun sürmüşse oran 1,24'tür. O grupta kalan 40 saatlik planlı iş de gerçekte yaklaşık 49,6 saat demektir. Termini 40 saate göre veren atölye her seferinde bir buçuk gün geç kalır.

Sık yapılan hatalar

1. Siparişi tek bir iş emri olarak açmak. "Flanş siparişi devam ediyor" bilgisi hiçbir şey söylemez. Hangi adımda olduğunu bilmek için her operasyonun kendi kaydı olmalıdır.
2. Kaydı ofiste girmek. Operatörün söylediklerinden gün sonunda doldurulan kayıt saatleri yuvarlar ve beklemeleri siler.
3. Duraklatılan işi "devam ediyor" bırakmak. İş bekliyorsa bekliyor görünmelidir. Yoksa gecikme termin gününe kadar saklı kalır.
4. Planlanan süreleri hiç güncellememek. Yıllar önce tahminle yazılmış süreler, her yeni termin hesabını aynı hatayla başlatır.
5. Önceliği herkesin değiştirebildiği bir alan yapmak. Her iş "acil" olunca hiçbir iş acil değildir. Önceliği bir kişi verir, sırayı sistem gösterir.

ModernMES ile iş emri takibi

ModernMES proje veya sipariş bazlı çalışan atölyeler için bir iş emri takip programıdır. Müşteri siparişi bir proje olarak açılır, projeye parçalar eklenir ve her parçaya kayıtlı bir rota uygulanır. Rotadaki her adım, planlanan süresiyle ve "Planlandı" durumunda ayrı bir iş emri olarak oluşur ve kaynak grubunun sırasına düşer. Yani tek tek iş emri açmanız gerekmez. Oluşan adımlar o projeye aittir, sonradan değiştirmek kayıtlı rotayı etkilemez.

1. Parça listesini ve rotaları Excel şablonuyla toplu aktarın. Rota uygularken isterseniz süreler geçmiş kayıtlardan yeniden hesaplanır.
2. Projenin rota kartını yazdırın. Kartta her adım için terminal okuyucusuna Code128 barkod ya da telefona QR kod bulunur.
3. Operatör terminalde kartını okutur ya da kodunu yazar. Ardından kartın barkodunu okutur veya o makinenin "Sıradaki işler" listesinden işi seçer. Sırada her işin termini görünür. Ekranda işin planlandığı makine yazar, gerekirse başka bir makine seçilebilir.
4. Parçanın önceki adımı bitmemişse terminal uyarır. Operatör yine de başlatmak isterse "Yine de başlat" der.
5. Duraklatırken nedenini seçer, bitirirken üretilen ve fire adedini girer.
6. Telefonla çalışan operatör telefonunu bir kez QR kodla eşler. Sonra rota kartındaki QR'ı ya da makineye yapıştırılan etiketi okutup o makinenin işlerini açar.

Ofisten ne görünür?

• İş emri ekranında planlanan ve gerçekleşen süre, planlanan ve gerçekleşen tarihler ve durum geçmişi görünür.
• Proje ekranı tamamlanma yüzdesini, biten adım sayısını ve harcanan / planlanan saati gösterir. Buradaki Termin Değerlendirmesi kartı projenin kalan işini, her kaynak grubunun termine kadarki kapasitesi ve üzerindeki diğer açık işlerle karşılaştırır. Sonuca göre "Yetişir", "Sıkışık" ya da "Kapasite Yetmiyor" der ve mevcut yükle en erken bitiş tarihini gösterir.
• Canlı atölye ekranı hangi tezgâhta hangi işin çalıştığını, başında kimin olduğunu ve hangi tezgâhın beklediğini gösterir. Ekran 15 saniyede bir yenilenir.
• İş Monitörü için atölyedeki TV'de gösterilecek en çok 10 kaynak grubu seçilir. Pano bekleyen, gelecek, devam eden ve duraklatılan işleri menüsüz, tam ekran gösterir.
• Üretim durumu raporunda termin tahmini, iş yükü, proje durumu, iş kuyruğu, plan / gerçekleşen ve operatör saatleri sekmeleri var. Ekranda görünen tablo tek tuşla Excel'e aktarılır. Kalan iş, her grubun son 18 aydaki plan / gerçekleşen oranıyla düzeltilerek gösterilir.

Her başlat ve bitir kaydı gerçekleşen süreyi işin üzerine yazar. ModernMES bu kayıtlardan her operasyonun tipik (medyan) süresini her gece yeniden hesaplar ve yeni rotalarda öneri olarak kullanır. Böylece bir sonraki teklif ve termin tahminle değil, kayıtla başlar. ERP kullanıyorsanız biten iş ERP bağlantısıyla ERP'ye fiş olarak gönderilebilir. İş emri olaylarını da webhook ile kullandığınız başka sistemlere iletebilirsiniz.

ModernMES bir çizelgeleme (Gantt) aracı değildir. Termin Değerlendirmesi, işin bir gruptaki makinelere serbestçe dağıtılabildiğini varsayar. Hazırlık sırasını ve adım bağımlılıklarını hesaba katmaz. Bu yüzden onu kesin bir plan olarak değil, erken uyarı olarak görün.

Nasıl göründüğüne canlı atölye demosundan bakabilirsiniz. 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz, kredi kartı gerekmez. Paketler fiyatlar bölümünde. CNC atölyeleri için örnek akışı CNC atölyesi sayfasında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular