Lot izlenebilirliği: parti ve şarj numarası takibi nasıl yapılır?

Lot izlenebilirliği nedir?

İzlenebilirlik iki yönlü bir sorudur. Geriye doğru baktığınızda "elimdeki bu parça neyle ve nasıl yapıldı?" diye sorarsınız. İleriye doğru baktığınızda ise "bu malzeme partisi nerelere gitti?" diye. İkisinin de cevabı, üretim sırasında birbirine bağlanmış kayıtlardan çıkar:

En temel düzene "bir aşağı, bir yukarı" denir. Her adımda neyin içeri girdiğini ve neyin dışarı çıktığını bilirseniz zincirin tamamını uçtan uca kurabilirsiniz.

Neden önemli?

• Şikâyet ve geri çağırmalarda ilk iş budur. Tedarikçi bir şarjın hatalı olduğunu bildirdiğinde soru "hangi parçalar, hangi müşteriler?" olur. İzlenebilirlik yoksa cevap "o ay yapılan her şey"dir. Varsa cevap yalnızca o şarjdan yapılan lotlardır.
• Müşteriler de bunu şart koşuyor. Havacılık, otomotiv yan sanayi, medikal ve gıda ambalajı müşterileri sevkiyatla birlikte malzeme sertifikası ve parti bilgisi ister. Denetimde de bir parçadan geriye doğru zinciri görmek isterler.
• Kök neden analizinde işe yarar. Bir lotta hata çıktığında hangi makinede, hangi vardiyada ve hangi kontrollerden geçtiğini bilirseniz sorunun malzemede mi yoksa proseste mi olduğunu ayırabilirsiniz.
• Ürün pasaportu talepleri de gelmeye başladı. Avrupa Birliği bazı ürün grupları için dijital ürün pasaportunu adım adım getiriyor. Büyük alıcılar da tedarikçilerinden malzeme kökeni, enerji ve karbon bilgisi istiyor. Bu bilgiler de aynı lot kayıtlarından beslenir.

Atölyelerde bugün nasıl yapılıyor?

Çoğu atölyede izlenebilirlik birkaç kâğıt ve dosya arasında dağılmış hâldedir:

• Şarj numarası malzeme girişinde irsaliyeye ya da bir deftere yazılır. Sertifika PDF'i e-postada veya ortak bir klasörde kalır.
• Operatör hangi çubuktan kestiğini iş kartının köşesine not eder. Kart iş bitince ofise gelir, bazen de gelmez.
• Sevkiyatta hangi lotun hangi müşteriye gittiği irsaliyede yazar, ama o lotun hangi şarjdan yapıldığı başka bir yerdedir.
• Bir geri çağırmada birisi bütün bu kâğıtları yan yana koyup zinciri elle kurmaya çalışır. Bu genellikle günler sürer.

Bilgi çoğu zaman bir yerlerde vardır. Sorun, kayıtların birbirine bağlı olmaması ve aranan anda bulunamamasıdır.

İyi bir izlenebilirlik düzeni nasıl kurulur?

1. Malzemeyi girişte kaydedin. Tedarikçi, şarj numarası, miktar, giriş tarihi ve sertifika aynı kayıtta olsun. Sertifikayı sonradan aramak en çok vakit kaybettiren adımdır.
2. Şarj numarasını malzemenin üzerinde tutun. Numarayı çubuğa, sacın kenarına ya da kutuya yazın. Artık parça rafa dönerken de numarası üstünde kalsın.
3. Lotun ne olduğuna karar verin. Çoğu atölyede bir iş emrinin çıktısı ya da bir sevkiyat bir lottur. Lot büyüdükçe kayıt kolaylaşır, ama bir geri çağırmada etkilenen parça sayısı da büyür.
4. Girdiyi tüketildiği adımda bağlayın. Malzemenin hangi lota ya da iş emrine girdiği, kesildiği veya kullanıldığı gün kaydedilmeli. Bu kayıt hafta sonunda hatırlanarak yapılmamalı.
5. Montajlarda alt lotları da bağlayın. Bir makine ya da kalıp, kendi lot numarası olan alt parçalardan oluşur. Zincir ancak bu bağlantılar varsa en alttaki malzemeye kadar iner.
6. Lotu etiketleyin. Lot numarası parçanın, kasanın ya da paketin üzerinde olmalı. Etiket olmadan sahadaki parçayı kayda bağlayamazsınız.
7. Yılda bir iki kez deneme geri çağırması yapın. Rastgele bir şarj seçin ve gittiği müşterileri listeleyin. Bunun ne kadar sürdüğü, sistemin ne kadar işe yaradığını gösterir.

Sık yapılan hatalar

• Lotu yalnızca sevkiyatta tanımlamayın. O zaman sevk edilen paketin numarası olur, ama içinde hangi şarjların olduğu bilinmez.
• İki şarj aynı lota karıştığında bunu kaydetmeyi atlamayın. Bir iş sırasında çubuk biter ve yenisi başka şarjdan gelir. İki girdinin de kaydedilmesi gerekir.
• Artık malzemeyi numarasız bırakmayın. Rafa dönen yarım çubuk birkaç ay sonra başka bir işte kullanılır ve zincir orada kopar.
• Sertifikayı e-postada bırakmayın. Denetimde ya da müşteri sorduğunda dosya bulunamaz.
• Her şeyi sonradan doldurmayın. Gün sonunda hatırlanarak girilen kayıt, en çok ihtiyaç duyulan anda yanlış çıkar.

ModernMES'te izlenebilirlik nasıl çalışır?

ModernMES panelindeki İzlenebilirlik ekranında üç sekme var: malzeme lotları, üretim lotları ve lot ve emisyon ayarları. Akış üç adımdan oluşur.

1. Malzeme gelince kaydedin. Malzeme kodu ve adı, tedarikçi, şarj / parti numarası, menşe ülke, miktar ve birim, giriş tarihi, sertifika türü ve numarası girilir. Sertifika dosyası (PDF ya da görsel) kayıttan sonra malzeme lotunun sayfasından yüklenir. Malzeme lotlarını malzeme, şarj numarası, tedarikçi ya da sertifika numarasıyla arayabilirsiniz.
2. İş bitince lot açın. Üretim lotu, iş emrinin sayfasındaki lot kartından ya da "Yeni lot" ile açılır ve parçanın tüm adımları işaretli gelir. Numara vermezseniz kendi önekinizle sıradaki numara atanır, örneğin LOT-00001. İsterseniz lota seri numaraları da eklersiniz ve lotları seri numarasıyla da arayabilirsiniz. Lotun durumu açık, serbest, blokeli veya sevk edildi olabilir.
3. "İçine ne girdi" kaydını ekleyin. Lota ya da iş emrine giren malzeme lotunu ve kullanılan miktarı seçersiniz. Montajlarda alt parça lotları da aynı şekilde eklenir. Malzeme lotunda kalandan fazlası kullanılamaz. Bir lot, kendisinden yapılmış bir lota girdi olarak da eklenemez.

Bundan sonra iki yönlü sorgu tek tıkla yapılır:

Geriye doğru zinciri ve geri çağırma listesini CSV olarak indirip Excel'de açabilirsiniz. Lot etiketleri toplu olarak yazdırılır. Etikette lot numarası, parça, miktar, üretim tarihi ve ürün pasaportunun QR kodu bulunur.

Bilmeniz gereken birkaç nokta var. Malzeme ve tüketim kayıtlarını panelden yönetici ve müdür rolündeki kullanıcılar girer. Operatör terminalinde izlenebilirlik ekranı yoktur. Makine, operatör, kontrol ve fire bilgisi ise iş emrinden kendiliğinden gelir. Malzeme lotunda kullanılan ve kalan miktar görünür, ama ModernMES şu an tam bir stok ve depo yönetimi değildir.

Ürün pasaportu, enerji ve karbon tahmini

Her üretim lotunun herkese açık bir ürün pasaportu sayfası olabilir ve etiketteki QR bu sayfayı açar. Pasaport siz yayına alana kadar kapalıdır, kapalıyken bağlantı "bulunamadı" der. Sayfada her zaman parça kodu ve adı, lot numarası, miktar ve üretim tarihi görünür. Diğer bölümleri tek tek siz açarsınız:

• Firma ünvanı, şehir ve ülke
• Malzeme kökeni, yani malzeme adı, şarj / parti numarası ve menşe ülke
• Tedarikçi adları (varsayılan olarak gizli)
• Sertifikaların türü ve numarası. Dosyanın kendisi yalnızca malzeme lotunda paylaşılabilir olarak işaretlendiyse açılır
• Kalite kontrol özeti, yani türlerine göre kaç kontrol yapıldığı ve kaçının geçtiği
• Enerji ve karbon tahmini
• Seri numaraları (varsayılan olarak gizli)

Müşteri adları, operatör adları ve iç numaralar pasaportta hiçbir zaman gösterilmez. Bağlantıyı değiştirebilirsiniz. O zaman eski bağlantı ve basılmış etiketlerdeki QR artık açılmaz.

Enerji tahmini, her makinenin kartındaki güç (kW) ile işin o makinede gerçekten çalıştığı sürenin çarpımıdır. Duraklatmalar sayılmaz. Gücü girilmemiş makinelerdeki süre enerjiye katılmaz ve ekranda ayrıca belirtilir. Bir iş emri birden çok lota bölündüyse enerji miktara göre paylaştırılır.

Karbon yalnızca şebeke elektriği için bir emisyon faktörü (kg CO₂e / kWh) girdiğinizde hesaplanır. Faktörün kaynağını da siz yazarsınız ve faktör her yerde kaynağıyla birlikte gösterilir. Faktör girilmemişse hiçbir yerde karbon gösterilmez. Malzeme kodu başına kg CO₂e / kg faktörü de girilebilir. Bu faktörler yalnızca kütle birimindeki (kg, g, t) malzeme girdilerine uygulanır. Alt lotlardan gelen karbon montaj lotuna eklenir. Bir tarih aralığında üretilen her lot için kWh, kg CO₂e ve kullanılan faktörleri Enerji raporu (CSV) ile indirebilirsiniz.

Bu değerler sizin girdiğiniz verilerden yapılmış tahminlerdir. Sertifikalı bir beyanın (ör. CBAM) ya da bir yönetmeliğe uygunluk belgesinin yerine geçmez.

Sistemin nasıl göründüğüne canlı atölye demosundan bakabilir, paketleri fiyatlar bölümünde karşılaştırabilirsiniz. 14 gün ücretsiz denemek için kredi kartı gerekmez.

Sık sorulan sorular