MES yazılımı nasıl seçilir? MES programı alırken bakılacaklar

Önce sorununuzu yazın

Satıcılarla görüşmeden önce MES'in her gün hangi sorulara cevap vermesini istediğinizi yazın. Çoğu atölyede liste kısadır:

• Bir iş şu an hangi makinede ve hangi adımda?
• Bu sipariş terminine yetişecek mi?
• Bir parça gerçekte kaç dakika sürüyor ve teklifte kaç dakika yazmıştık?
• Makineler ne kadar duruyor ve neden?
• Hangi işte ne kadar fire çıktı?

Seçimi bu listeye göre yapın. Demoda gösterilen ama listenizde olmayan özellikler hoş görünür. Ama kararı onlar vermemeli. Bir MES'in değeri, operatörlerin her gün kullandığı birkaç ekrandan ve o ekranlardan çıkan rakamlardan gelir.

MES türleri

MES adıyla satılan ürünler kapsam ve kurulum açısından çok farklıdır. Satıcılara bakmadan önce hangi türün size uyduğuna karar verin.

Kurumsal MES platformları

Büyük, yüksek otomasyonlu ya da sıkı denetlenen tesisler için yazılır. Ayrıntılı çizelgeleme ve geniş makine entegrasyonu sunar. Devreye alma genellikle danışmanlarla yürüyen ve aylar süren bir projedir. Lisansın yanında uyarlama ve yıllık bakım bedeli de bütçeye girer. Birkaç düzine makineli bir fason atölye için çoğu zaman gereğinden büyüktür.

ERP'nin MES ya da üretim modülü

Zaten bir ERP kullanıyorsanız üreticinin kendi modülü akla ilk gelen seçenektir. Veri aynı yerde durur ve ayrı bir entegrasyon gerekmez. Ama bu modüller çoğu zaman ERP'nin mantığıyla çalışır. Operatör ekranları belge girişine benzer. Lisans kullanıcı başına olduğunda her tezgâha açmak da pahalıya gelebilir. Aradaki farkı MES ile ERP farkı rehberinde ayrıntılı anlattık.

Küçük ve orta atölyeler için bulut MES

Abonelikle satılır, sunucu gerektirmez ve günler içinde kullanılmaya başlar. Burada dikkat edilecek nokta kapsamdır. Bazı ürünler yalnızca makine izleme yapar, bazıları iş emri takibinden başlar. Verinin tesiste kalması gerekiyorsa aynı ürünün kendi sunucunuza kurulup kurulamadığını da sorun.

Kendi yazdığınız sistem ya da düşük kodlu bir araç

Süreciniz çok özelse ve sistemi yazıp yıllarca bakacak bir ekibiniz varsa mantıklı olabilir. Asıl maliyet ilk sürüm değildir. Operatör terminali, yetkiler, raporlar, yedekleme ve ERP bağlantısı zamanla eklenir. Sistemi yazan kişi ayrıldığında bilgi de çoğu zaman onunla gider.

Excel ve kâğıt

Birkaç iş ve birkaç kişiyle yeterlidir. İş ve kişi sayısı arttıkça kayıt gecikir ve aynı tablonun birden fazla sürümü dolaşmaya başlar. Bu noktaya geldiğinizi nasıl anlayacağınızı Excel'den MES'e geçiş rehberinde anlattık.

Bulut mu, kendi sunucunuz mu?

Savunma sanayine çalışan ya da verisinin tesisten çıkmasını istemeyen işletmeler genellikle kendi sunucuya kurulumu seçer. Diğerleri için bulut daha hızlı başlar ve sunucu bakımı getirmez. Hangisini seçerseniz seçin, verinizi istediğiniz zaman dışa aktarıp aktaramayacağınızı ve abonelik ya da sözleşme biterse verinin ne olacağını sorun.

Operatör tarafı kararı belirler

MES'in verisini operatör üretir. Bir işi başlatmak zahmetliyse kayıtlar eksik ve geç girilir, birkaç hafta sonra da sistemdeki rakamlara kimse güvenmez. Bu yüzden terminali yazılımın geri kalanından daha dikkatli inceleyin:

• Operatör nasıl giriş yapıyor? Kart okutmak ya da sicil kodu girmek, kullanıcı adı ve şifreden çok daha hızlıdır.
• İş nasıl bulunuyor? İş kartındaki barkodu okutmak ya da makinenin sırasındaki işi seçmek, uzun bir listede arama yapmaktan kolaydır.
• Duraklatma nedeni kaç dokunuşta seçiliyor? Neden listesi kısa olmalı ve atölyenin kullandığı kelimelerle yazılmalı.
• Hangi cihazda çalışıyor? Tablet, atölye bilgisayarı ya da operatörün kendi telefonu olabilir. Ayrıca bir program kurmak gerekip gerekmediğini sorun.

Demoyu satıcının elinde değil, en kıdemli operatörünüzün elinde yapın. Bir işi başlatmak, duraklatmak ve bitirmek birkaç dokunuştan fazlasını istiyorsa o ekran atölyede uzun süre kullanılmaz.

Makine verisi elle mi girilecek, sinyalden mi gelecek?

Bir MES veriyi farklı yollardan alabilir. Her yolun verdiği bilgi ve istediği hazırlık farklıdır:

Sinyal, duruşun ne zaman başladığını ve ne kadar sürdüğünü söyler ama nedenini bilmez. Neden yine operatörden gelir. Bu yüzden çoğu atölye için iyi başlangıç operatör girişidir. Sinyal, bağlanabilen makinelere sonradan eklenir.

Satıcıya hangi yollarla sinyal alabildiğini, donanımı kimin kuracağını ve sinyal ile operatörün kaydı çeliştiğinde hangisinin geçerli sayıldığını sorun. Sinyal olmadan da çalışıp çalışmadığını sormayı unutmayın. Makinelerinizin hepsi bağlanamayabilir.

Entegrasyon

Bir ERP ya da muhasebe programı kullanıyorsanız bağlantı seçimde ağırlık taşır. Hazır bağlantı olduğunu duymak yetmez, ayrıntısını sorun:

• Hangi ERP, hangi sürüm? Bağlantı sizin sürümünüzle canlı bir sistemde çalıştırıldı mı, yoksa üreticinin belgelerine göre mi yazıldı?
• Hangi yönde ne gidiyor? Sipariş ERP'den mi geliyor, biten üretim hangi fiş türüyle yazılıyor, fire ayrıca gidiyor mu?
• ERP'ye ulaşılamadığında ne oluyor? Kayıtlar bekleyip tekrar deneniyor mu ve hatalar bir yerde görünüyor mu?
• ERP'niz şirket içindeki bir sunucudaysa bulut sürüm ona nasıl bağlanacak?
• ERP güncellendiğinde bağlantının bakımını kim yapacak?

Hazır bağlantısı olmayan bir sistem kullanıyorsanız webhook ya da genel bir JSON arayüzü olup olmadığına bakın. ERP kullanmıyorsanız bunun yerine raporların Excel'e alınabildiğinden emin olun. Çoğu atölyede ilk gün gereken şey budur.

MES fiyatlandırma modelleri

Rakamlar satıcıya ve kapsama göre çok değişir. Ama fiyatın hangi modele göre hesaplandığı, büyüdükçe ne ödeyeceğinizi belirler:

Toplam maliyete yalnızca lisansla bakmayın. Tablet ve barkod okuyucu gibi donanım, makine bağlantısı için sensör ya da ağ geçidi, ERP entegrasyonu ve eğitim de hesaba girer. En çok unutulan kalem ise kendi ekibinizin kurulum için harcayacağı zamandır.

Satıcıya sorulacak sorular

1. Bizimkine benzer iş çeşitliliği ve makine sayısına sahip bir atölyede nasıl kullanılıyor?
2. İlk iş emrini açmak kaç gün sürer? Parça ve rota listemizi Excel'den aktarabilir miyiz?
3. Operatör terminali hangi cihazlarda çalışıyor, ayrıca program kurmak gerekiyor mu?
4. Makine sinyali alabiliyor mu, hangi yolla? Sinyal olmadan da çalışıyor mu?
5. Kullandığımız ERP ile bağlantısı var mı ve tam olarak ne gönderip ne alıyor?
6. Bulutta mı çalışıyor, kendi sunucumuza kurulabiliyor mu?
7. Fiyat neye göre artıyor? Kullanıcıya, makineye, tesise ya da modüle göre mi?
8. Verimizi istediğimiz zaman dışa aktarabilir miyiz? Abonelik biterse veriye ne oluyor?
9. Deneme süresinde kendi verimizle çalışabilir miyiz?

Deneme süresi için bir pilot planı

Örnek verilerle birkaç dakika gezinmek ekranları tanımak için iyidir. Ama karar için kendi işlerinizle küçük bir pilot yapın. 14 günlük bir deneme için şöyle bir plan işe yarar:

1. Başlamadan önce başarı ölçütünü yazın. Örneğin iki hafta sonunda pilot gruptaki her işin nerede olduğunu ekrandan görebiliyor olmak gibi.
2. İlk iki günde bir tezgâh grubu seçin. O grubun parça ve rota listesini aktarın, makineleri ve operatörleri tanımlayın.
3. Üçüncü gün yeni gelen birkaç siparişi sistemde açın, iş kartlarını basın ve operatörlere yarım saatlik uygulamalı bir gösterim yapın.
4. Sonraki bir hafta pilot gruptaki işleri yalnızca terminalden yürütün. Her gün eksik kayıtlara bakın ve nedenini operatöre sorun.
5. Son günlerde sistemdeki süreleri, duruşları ve fireyi atölyede bildiklerinizle karşılaştırın. Bir raporu Excel'e alın. ERP kullanıyorsanız bağlantıyı da deneyin.
6. Kararı, ilk gün yazdığınız ölçüte bakarak verin.

Kısa kontrol listesi

ModernMES bu listede nerede duruyor?

ModernMES proje ve sipariş üzerine çalışan atölyeler ile küçük ve orta ölçekli fabrikalar için yazılmış bir bulut MES'tir. İsterseniz kendi sunucunuza da kurulur. Ekranları Türkçe ve İngilizcedir. Bir ERP değildir, yani ürün reçetesi, satın alma ve muhasebe içermez.

Operatörler tarayıcıda açılan terminali ya da QR kodla eşledikleri kendi telefonlarını kullanır. Kartlarını ya da sicil kodlarını okutarak girer, iş kartındaki barkodu okutur ya da sıradaki işi seçerler. Makinenin çalışıyor ya da durdu bilgisini bir PLC ağ geçidinden, Node-RED'den ya da bir sensör kutusundan HTTP veya MQTT ile alabilirsiniz. Sinyalin makine durumunu belirlemesini seçerseniz, ayarladığınız süreden uzun bir duruş kendiliğinden bir duruş kaydı açar ve nedenini operatör girer. Adetler her zaman operatörden gelir.

Parça ve rota listenizi Excel'den aktarabilirsiniz. Kayıttan önce bir deneme kontrolü hatalı satırları gösterir. Terminali denemek için örnek bir atölye de yükleyebilir, gerçek verilere geçmeden önce kaldırabilirsiniz. Raporlar Excel'e alınabilir.

ERP Bağlantısı eklentisi Logo, Mikro, Netsis, DİA, Paraşüt, SAP Business One, SAP S/4HANA, Business Central ve Odoo ile çalışır. Kurumsal pakete dahildir, diğer paketlere eklenebilir. Bu bağlantılar üreticilerin API belgelerine göre yazıldı, bu yüzden ilk aktarımları kendi sisteminizde kontrol edin. Ayrıntılar entegrasyonlar sayfasında.

Bulut sürümü makine ve kullanıcı sayısına göre ayrılmış paketlerle, aylık ya da yıllık abonelik olarak satılır. Güncel paketleri fiyatlandırma bölümünde görebilirsiniz. Kendi sunucunuza kurulumda fiyat, kullanıcı sayısına ve tesis büyüklüğüne göre proje bazında belirlenir. ModernMES'i 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz, kredi kartı gerekmez.

Sık sorulan sorular